Polinöropatilerde klinik özellikler
Polinöropatilerde en sık görülen bulgular şu şekilde özetlenebilir:
- Bacaklar ve/veya kolların uç bölgelerinden (parmak uçlarından) başlayan ve genellikle yukarı doğru yayılan simetrik parestezi (yanma, üşüme, karıncalanma, batma vb.) ve hipoestezi (hissizlik) olabilir.
- Yanıcı, batıcı veya elektrik çarpması tarzında ağrılar (nöropatik ağrı) olabilir.
- Kol ve bacakların alt bölgelerinde yani el, ön kol ya da ayak ve bacak kaslarında güçsüzlük ve erime (atrofi) olabilir.
- Derin tendon reflekslerinde azalma veya kaybolma gözlenebilir.
- Duyusal ataksi ve dengesizlik gelişebilir.
- Otonomik tutulum durumunda ortostatik hipotansiyon, terleme bozuklukları, gastrointestinal dismotilite vb. ortaya çıkabilir.
Polinöropati nedenleri
Polinöropatilerin nedenleri oldukça geniştir. En sık nedenler:
- Metabolik: Diyabetik nöropati en yaygın formdur.
- Beslenme bozuklukları: B1, B6, B12 ve E vitamini eksiklikleri.
- Toksik: Alkol, bazı kemoterapötik ilaçlar (ör. vincristin, cisplatin), ağır metaller.
- Enfeksiyöz: HIV, hepatit, Lyme hastalığı.
- İmmünolojik: Guillain-Barré sendromu (akut), kronik inflamatuvar demiyelinizan polinöropati (CIDP).
- Genetik: Charcot-Marie-Tooth hastalığı ve diğer herediter nöropatiler.
- Sistemik: Üremi, karaciğer yetmezliği, hipotiroidi.
Polinöropatilerde tanı yöntemleri
Tüm nörolojik hastalıklarda olduğu gibi polinöropatilerde de tanı için en önemli ilk adım ‘Nörolojik Muayene’dir. Duysal sinirler, hareketi sağlayan motor sinirler ve reflekslerin değerlendirilmesi ayrıntılı bir şekilde yapılmalıdır. Ardından tanıyı kesinleştirmek ve polinöropatinin tipini ve şiddetini belirlemek için Elektronöromyografi (ENMG)’de denilen Elektromiyografi (EMG) ve rutin kan tetkikleri yapılır. Sonrasında gerekli olduğu durumlarda lomber ponksiyon ve/veya genetik tetkikler ya da sinir biyopsisi yapılabilir.
Polinöropatilerde tedavi
Polinöropatilerde tedavi iki aşamalı düzenlenir; nedene yönelik tedavi ve semptomatik tedavi.
Nedene yönelik tedavide eğer bir neden saptanmışsa öncelikle onun tedavisi gerekir. Örneğin diyabet kontrolü, vitamin replasmanı, toksinlerin kesilmesi, immünomodülatör tedaviler (kortikosteroid, IVIG, plazmaferez) vb.
Semptomatik tedavide nöropatik ağrının tedavisi amaçlanır ve bu amaçla gabapentinoidler, SNRI’lar ve/veya trisiklik antidepresanlar vb. ilaçlar hastaya göre seçilir. Kas gücü ve dengeyi destekleyici egzersizler ve fizik tedavi ile rehabilitasyon programı oluşturulabilir. Koruyucu önlemler olarak özellikle ayakların günlük muayenesi, uygun ayakkabı kullanımı ve düzenli takip çok önem arz eder.
Polinöropatilerde prognoz
Polinöropatilerde prognoz polinöropatinin nedenine göre değişir. Pek çok polinöropati genellikle kronik ve progresif seyrederken, erken tanı ve nedene yönelik tedavilerle belirgin düzelme gösterebilirler. Erken tanı ve tedavi, yaşam kalitesini artırmada kritik rol oynar.
